Wysoka stawka tylko na papierze? 10 pułapek przy zatrudnianiu cudzoziemców w Polsce

Pod koniec 2025 roku w Polsce zarejestrowanych było ponad 8,2 tys. agencji zatrudnienia. Konkurencja o pracowników jest wysoka, dlatego ogłoszenia często przyciągają wysokimi stawkami i korzystnymi warunkami. Problem zaczyna się wtedy, gdy informacje w ogłoszeniu nie odpowiadają warunkom umowy ani rzeczywistej kwocie, którą pracownik otrzymuje po podjęciu pracy.

Międzynarodowa firma zatrudnienia Gremi Personal przeanalizowała zgłoszenia kandydatów z ostatnich sześciu miesięcy i określiła 10 praktyk, z którymi cudzoziemcy spotykają się podczas zatrudnienia w Polsce.

Jednocześnie polskie instytucje państwowe coraz dokładniej kontrolują legalność zatrudniania cudzoziemców. Naruszenia ze strony pracodawcy lub agencji mogą oznaczać nie tylko problemy z wynagrodzeniem, lecz także trudności z dokumentami i legalizacją pobytu.

<em>Materiał przygotowano we współpracy z Gremi Personal.<\/em>

Jedną z najbardziej ryzykownych praktyk jest sytuacja, w której część wynagrodzenia pracownik otrzymuje oficjalnie, a resztę obiecuje się wypłacać gotówką.

Na przykład w dokumentach może być wskazane wynagrodzenie w wysokości 4806 zł brutto, a dodatkowe 1500–2000 zł pracownik ma otrzymywać nieoficjalnie.

Ryzyko jest oczywiste: nieoficjalna część wynagrodzenia może po prostu nie zostać wypłacona. Ponadto składki na ubezpieczenia społeczne są naliczane wyłącznie od oficjalnie zadeklarowanego dochodu.

Naruszenia mogą zostać wykryte również podczas kontroli. Polskie instytucje mają informacje o zgłoszeniu pracownika do ZUS oraz opłacaniu składek. Jeżeli oficjalne dane nie odpowiadają rzeczywistym warunkom pracy, może to wywołać dodatkowe pytania.

Kolejnym sygnałem ostrzegawczym jest sytuacja, w której pracownik nie zostaje zgłoszony do ZUS lub systemu ubezpieczenia zdrowotnego, choć zgodnie z rodzajem umowy powinien być ubezpieczony.

Cudzoziemcowi mogą powiedzieć, że wszystkie formalności zostaną załatwione później albo że przez pierwszy miesiąc można pracować bez zgłoszenia.

Często problem staje się widoczny dopiero wtedy, gdy pracownik zachoruje, zgłosi się do lekarza lub sprawdzi informacje na swoim koncie w ZUS.

Jeśli agencja nieprawidłowo załatwia ubezpieczenie społeczne, warto dokładniej sprawdzić również inne dokumenty związane z zatrudnieniem.

Niebezpieczną praktyką jest również propozycja załatwienia wymaganych dokumentów medycznych bez przejścia odpowiednich badań.

Pracownikowi mogą powiedzieć, że nie musi „tracić czasu” na badania lekarskie, ponieważ potrzebne zaświadczenie można uzyskać w inny sposób.

Dla cudzoziemca może to mieć poważne konsekwencje. Jeżeli sfałszowany dokument zostanie wykorzystany podczas zatrudnienia lub w procedurach związanych z legalizacją pobytu w Polsce, mogą pojawić się problemy z dokumentami.

Posługiwanie się fałszywymi dokumentami może również prowadzić do odpowiedzialności karnej.

Pracownika mogą namawiać do podpisania oświadczenia, że rzekomo nie jest rezydentem podatkowym Polski, choć jego rzeczywista sytuacja wskazuje na coś innego.

Status podatkowy nie jest jednak określany wyłącznie przez podpisane oświadczenie. Znaczenie ma między innymi to, gdzie znajduje się centrum interesów życiowych danej osoby oraz ile czasu faktycznie przebywa ona w Polsce.

Jeśli dane w dokumentach nie odpowiadają rzeczywistej sytuacji, urząd skarbowy może zażądać korekty deklaracji i dopłaty podatku wraz z odsetkami.

Zaległości podatkowe mogą także powodować dodatkowe trudności przy załatwianiu dokumentów pobytowych w Polsce.

Nieuczciwa agencja może zaproponować zgłoszenie pracownika jako studenta, choć w rzeczywistości nie ma on takiego statusu.

Powód jest prosty — finansowy. W określonych warunkach student poniżej 26. roku życia, pracujący na umowie zleceniu, nie opłaca części składek na ubezpieczenia społeczne. Dla pracodawcy lub agencji oznacza to niższe koszty.

Szczególnie niebezpieczne jest wykorzystywanie fikcyjnego statusu studenta również w dokumentach związanych z prawem do pracy lub pobytem w Polsce.

W razie kontroli może zostać sprawdzona nie tylko autentyczność statusu studenta, ale też legalność zatrudnienia w danym okresie.

Jeden z najczęstszych problemów dotyczy sposobu prezentowania wynagrodzenia.

W ogłoszeniu kandydat może zobaczyć na przykład stawkę 35–36 zł za godzinę i założyć, że właśnie tyle będzie zarabiał. Po zatrudnieniu okazuje się, że gwarantowana kwota jest niższa, a uzyskanie deklarowanej stawki jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków.

Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem pracy należy ustalić, jaka stawka jest gwarantowana umową i od czego zależy pozostała część wypłaty.

Jeśli informacje w ogłoszeniu, umowie i rzeczywistym rozliczeniu wynagrodzenia różnią się, jest to powód, by dokładniej sprawdzić warunki zatrudnienia.

Podobna sytuacja występuje, gdy atrakcyjna stawka w dużej mierze składa się z premii.

Na przykład w ogłoszeniu wskazano 36 zł za godzinę. Gwarantowana stawka wynosi jednak 20 zł, a pozostałe 16 zł jest wypłacane wyłącznie po spełnieniu dodatkowych warunków, na przykład przy stuprocentowej frekwencji.

Zwolnienie lekarskie lub opuszczona zmiana mogą w takim przypadku znacząco obniżyć miesięczne wynagrodzenie.

Przed podpisaniem umowy warto wprost zapytać, jaka część wskazanej stawki jest gwarantowana, jaka stanowi premię oraz w jakich okolicznościach pracownik może ją stracić.

Kolejnym problemem jest nieprawidłowe ewidencjonowanie przepracowanych godzin.

Pracownik może faktycznie przepracować 220 godzin, ale w rozliczeniu wynagrodzenia zobaczyć jedynie 180.

Czasami nie uwzględnia się poszczególnych zmian, czasu przygotowania do pracy lub innych okresów. Formalnie stawka godzinowa pozostaje niezmienna, jednak łączna kwota wypłaty staje się znacznie niższa.

Dlatego warto samodzielnie rejestrować liczbę przepracowanych godzin i regularnie porównywać swoje zapisy z rozliczeniami pracodawcy.

Warto zwracać uwagę nie tylko na podstawową stawkę godzinową, lecz także na sposób wynagradzania nadgodzin, zmian nocnych i pracy w weekendy.

Problem pojawia się wtedy, gdy wszystkie godziny są opłacane tak samo.

Na przykład osoba pracująca na umowie o pracę może pracować po 10–12 godzin dziennie, ale nie otrzymywać przewidzianych prawem dodatków za pracę w nadgodzinach lub w nocy.

W skali miesiąca może to oznaczać utratę zauważalnej części należnego wynagrodzenia.

Atrakcyjna stawka w ogłoszeniu nie zawsze oznacza równie atrakcyjną kwotę po wypłacie.

Po pierwszym miesiącu pracownik może odkryć, że z wynagrodzenia potrącono środki za zakwaterowanie, transport, odzież roboczą lub inne usługi.

Szczególną ostrożność powinny wzbudzać różnego rodzaju „kary” i dodatkowe opłaty, o których kandydat nie został poinformowany podczas rekrutacji.

Jeszcze przed rozpoczęciem pracy warto jasno ustalić, jakie koszty pokrywa pracodawca lub agencja, a jakie będą potrącane z wynagrodzenia i w jakiej wysokości.

Jednym z największych błędów przy porównywaniu ofert pracy jest kierowanie się wyłącznie wysokością stawki godzinowej. Różnica kilku złotych niewiele znaczy, jeśli część wynagrodzenia zależy od trudnych do spełnienia warunków, z wypłaty potrącane są dodatkowe kwoty lub pojawiają się problemy z legalnością zatrudnienia.

Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić nie tylko wysokość wynagrodzenia, lecz także rodzaj umowy, zasady naliczania premii, sposób ewidencjonowania czasu pracy, zgłoszenie do ZUS oraz wszystkie możliwe potrącenia z wynagrodzenia.

Ważne jest również sprawdzenie wiarygodności samej agencji lub pracodawcy.

— <strong>Dziś ryzykowna oferta pracy nie musi wyglądać jak oszustwo. Może zawierać dobrą stawkę, normalny opis pracy i standardową umowę. Problem często staje się widoczny później, gdy pojawiają się dodatkowe potrącenia, zmienia się wysokość wynagrodzenia albo powstają pytania dotyczące dokumentów. Dlatego radzimy sprawdzać nie tylko samą ofertę, ale także agencję, jej reputację, doświadczenie oraz warunki, które rzeczywiście oferuje<\/strong> — podkreślają przedstawiciele Gremi Personal.

Polski rynek pracy jest coraz dokładniej kontrolowany pod kątem legalności zatrudniania cudzoziemców. Nie oznacza to jednak, że nieuczciwe praktyki zniknęły. Często po prostu stają się mniej oczywiste.

Dlatego najbezpieczniejsza oferta pracy nie musi być tą z najwyższą wskazaną stawką, lecz tą, w której warunki są jasno opisane i odpowiadają dokumentom podpisywanym przez pracownika.